Sprzedaż konsumencka - Jest to sprzedaż rzeczy ruchomej – nowej bądź używanej – osobie fizycznej (konsumentowi), która nabywa ją od przedsiębiorcy (sprzedawcy) w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą. Pojęcie to nie obejmuje zakupu mieszkania lub innej nieruchomości, a także dostaw energii elektrycznej, gazu i wody.
Zagadnienia związane ze sprzedażą konsumencką reguluje ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej.

Jej przepisy stosuje się również do umów na odległość (zakup towaru przez internet, z katalogu wysyłkowego itp.) oraz umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa, na przykład za pośrednictwem akwizytora. Regulacje dotyczące sprzedaży konsumenckiej odnoszą się również do zakupów w komisie oraz umów o dzieło dotyczących rzeczy ruchomych – na przykład zamawiania mebli w zakładzie usługowym, który wykonuje je we własnym zakresie.
Towar jest niezgodny z umową, jeśli: 

• nie nadaje się do celu, do jakiego tego rodzaju towar jest zwykle używany, np. zakup płytek mrozoodpornych, które okazują się nieodporne na mróz,
• nie posiada właściwości, jakie powinny cechować towar tego rodzaju oraz o jakich zapewniał sprzedawca lub producent (podczas indywidualnego uzgadniania właściwości towaru lub w składanych publicznie oświadczeniach – w reklamie lub oznakowaniu towaru), np. zakupiony proszek nie usuwa uporczywych plam, mimo że w reklamie zostały podane takie zapewnienia,
• został nieprawidłowo zamontowany lub uruchomiony, jeśli czynności te zostały wykonane w ramach umowy sprzedaży przez sprzedawcę albo przez kupującego według instrukcji otrzymanej przy sprzedaży.

Kupujący może żądać doprowadzenia towaru do stanu zgodnego z umową – przez nieodpłatną naprawę albo wymianę na nowy.
W sytuacji, gdy:

• sprzedawca nie zdoła uczynić zadość takiemu żądaniu w odpowiednim czasie lub
• naprawa (wymiana) narażałaby kupującego na znaczne niedogodności lub
• naprawa (wymiana) są niemożliwe albo wymagają nadmiernych kosztów

– konsument ma prawo domagać się stosownego obniżenia ceny albo odstąpić od umowy.

Jeśli sprzedawca, który otrzymał od kupującego żądanie doprowadzenia towaru wadliwego do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę lub wymianę na nowy, nie ustosunkował się do tego żądania w terminie 14 dni, uważa się, że uznał je za uzasadnione.
Reklamację towaru niezgodnego z umową można złożyć w ciągu 2 lat od jego nabycia (jeśli przedmiotem sprzedaży jest rzecz używana, strony mogą powyższy termin skrócić, jednak nie poniżej jednego roku). W razie wymiany towaru termin ten biegnie na nowo. Warto wiedzieć, że przed upływem 6 miesięcy to sprzedawca musi udowodnić konsumentowi, że sprzedał mu towar zgodny z umową. Po tym terminie ciężar dowodu spoczywa na konsumencie.
Co ważne, niezgodność towaru z umową należy zgłosić nie później niż 2 miesiące po jej wykryciu.
Powyższych uprawnień nie można wyłączyć ani ograniczyć w drodze umowy.
W szczególności nie można tego dokonać przez oświadczenie kupującego, że wie o niezgodnościach towaru z umową lub przez wybór prawa innego niż polskie.
Gwarancja – podobnie jak niezgodność towaru z umową – umożliwia konsumentowi dochodzenie roszczeń w przypadku, gdy nabyta rzecz okazała się wadliwa. Jest ona jednak dobrowolna – przedsiębiorca może udzielić gwarancji, ale nie musi.
Podstawę stanowi oświadczenie sprzedawcy bądź producenta zamieszczone we wręczanym w chwili sprzedaży towaru dokumencie gwarancyjnym lub w reklamie. Określa ono obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w przypadku, gdy właściwość sprzedanego towaru nie odpowiada cechom w nim wskazanym. Ponadto dokument gwarancyjny powinien zawierać między innymi zakres terytorialny i czasowy gwarancji, oraz adres gwaranta.
Warto wiedzieć, że udzielenie gwarancji nie może pociągać za sobą konieczności uiszczenia opłaty. Ponadto nie ogranicza ona ani nie zawiesza uprawnień do reklamacji towaru niezgodnego z umową na podstawie ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej.
Oświadczenie gwarancyjne powinno być sformułowane w języku polskim, w sposób zrozumiały i nie wprowadzający w błąd. Udzielający gwarancji może swobodnie kształtować treść gwarancji, jednak w dokumencie gwarancyjnym powinny znaleźć się: nazwa i adres gwaranta (udzielającego gwarancji) lub jego przedstawiciela oraz czas trwania ochrony gwarancyjnej.
Należy pamiętać, że gwarancja nie wyłącza uprawnień kupującego wobec sprzedawcy wynikających z niezgodności towaru z umową. Jeżeli na dany towar została udzielona gwarancja, konsument ma prawo wyboru, czy będzie dochodził swoich roszczeń w ramach gwarancji, czy w ramach niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. W przypadku ,gdy konsument wybierze np. korzystanie z gwarancji- to korzysta z niej w stosunku do tej jednej, konkretnej usterki. W razie ujawnienia się w zakupionym towarze innej wady znów ma prawo wyboru, czy korzystać z uprawnień wynikających z karty gwarancyjnej, czy z instytucji niezgodności towaru z umową (dla przypomnienia: z niezgodności towaru z umową można korzystać maksymalnie 2 lata od chwili wydania przez sprzedawcę zakupionego towaru oraz należy poinformować sprzedawcę o defekcie rzeczy w ciągu 2 miesięcy od stwierdzenia niezgodności towaru z umową).
Nie sposób jednoznacznie wskazać, co w danym przypadku będzie korzystniejsze dla konsumenta, czy dochodzenie roszczeń z tytułu gwarancji czy niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową.
Aby umożliwić konsumentom dokonywanie dobrych wyborów podaję poniżej różnice pomiędzy tymi dwoma reżimami (przepisami regulującymi zagadnienia):

• z tytułu niezgodności towaru z umową: odpowiada sprzedawca odpowiedzialność ta powstaje z mocy prawa, istnieje 2 lata od wydania towaru, kupujący może żądać naprawy lub wymiany towaru na nowy, a w dalszej kolejności może żądać obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy, w ciągu 2 miesięcy od stwierdzenia niezgodności konsument powinien zawiadomić o tym sprzedawcę; przy ujawnieniu niezgodności z umową w terminie do 6 miesięcy od daty zakupu domniemywa się, że niezgodność ta (np. wada) istniała w chwili sprzedaży towaru,
• z tytułu gwarancji: odpowiada ten, kto udzielił gwarancji, czyli gwarant(w praktyce jest to najczęściej producent), roszczenia kieruje się do gwaranta, udzielenie gwarancji nie jest obowiązkowe (są towary, na które nie udzielono żadnej gwarancji) gwarant kształtuje treść gwarancji w dokumencie gwarancyjnym swobodnie, długość okresu gwarancji na dany towar określa ten –kto udziela gwarancji (gwarant), w ramach gwarancji najczęściej spotykaną formą zaspokojenia roszczeń jest naprawa lub wymiana, o sposobie zaspokojenia w konkretnej sytuacji decyduje sam gwarant.

Paweł Wiśniewski

(tekst został oparty o informacje znajdujące się na stronach uokik.gov.pl i pentax.org.pl)